07212018Cts
Son GüncellemePzt, 11 Tem 2016

Turizm Reklam

Zeugma

Zeugma
Zeugma
Zeugma antik şehri, Gaziantep’in Nizip İlçesi’nin 10 kilometre doğusunda bulunan Belkıs Köyü’nde kurulmuştur. Fırat Nehri kıyısında bulunan Zeugma Antik Kenti tarih öncesi çağlardan beri her zaman önemli bir yerleşim bölgesi olmuştur.

Bunda Fırat Nehri’nin en kolay geçildiği iki noktasında birisi olması etkendir. Zeugma ismi de köprübaşı veya geçit yeri gibi bir anlam taşır.

Bugün üzeri fıstık ağaçları ile kaplı olan bölgenin üçte biri ne yazık ki Birecik Baraj gölünün altında kalmıştır.

Helenistik dönemde Zeugma önemli bir ticaret merkeziymiş. Roma İmparatorluğu zamanında da burada kurulan askeri garnizon şehrin önemi artırmış. Zeugma’da ticaret ile birlikte sanatsal etkinlikler de artmış. Ayrıca tarihi ipek yolu üzerinde olması ile tüccarların da ilgisini çekmeye başlamış.

Zeugma o dönemlerde büyük bir gümrük merkeziymiş. Bir tepede bulunan arşiv odasında papirus, parşömen, gümrük balyaları ve para torbalarını mühürlemek için kullanılan 65 bin mühür baskısı ele geçirilmiş.

Zeugma ilk olarak MÖ 300 yılında Büyük İskender’in generallerinden biri tarafından kurulur. Büyük coğrafyacı Amasyalı Strabon, burasının Kommagene Krallığı’nın dört önemli şehrinden biri olduğunu ve burada ticaretin önemli olduğunu bildirmiş. Zeugma MÖ 64 yılında Roma İmparatorluğu’nun topraklarına katılır.

MS 256 yılında Sasaniler burayı ele geçirir ve şehri yakıp yıkarlar. Zeugma bir daha kendi toparlayamaz. Roma dönemindeki görkemli günlerine dönemez. Yedinci yüzyıldaki Arap akınları sonrasında da Zeugma terk edilir. Belkıs köyünün yeniden kurulması onyedinci yüzyılda olur.

Bölgedeki kazılara 1987 yılında Belkıs Tepesi’nin güneyinde başlanmıştır. Ana kayaya oyulmuş bir oda mezar ve önünde yapılan bu kazılarda, kaçakçılardan geriye kalan çok sayıda heykel bulunmuş ve Gaziantep Müzesi’ne taşınmıştır. Mezar sahiplerine ait bu heykeller kireç taşından yapılmış.

1990’lı yıllarda yapılan kazılarda ise Dionysos ve Ariadne’nin düğünü sahneli taban mozaiği gün ışığına çıkarılmıştır. Ayrıca bir villa tamamen, başka bir villa ise kısmen ortaya çıkarılmıştır.

Birecik Barajı’nın yapımı nedeniyle sular altında kalacak olan bölgeden çıkarılan değerli mozaikler Gaziantep Müzesi’ne taşınmıştır.

Kaçakçılar tarafından sökülerek alınan mozaiklerin bir kısmının izleri ülke dışında bulunmuş ve ülkeye getirilmesi yönünde çalışmalar yapılmıştır.

Birecik Barajı gövde duvarları kazılırken de bazı mozaik parçalarına rastlanmıştır. Bu yüzden çalışmalar durdurulmuş ve bu alanda arkeolojik kazılar yapılmıştır. Bu kazılar sırasında Belkıs şehir sınırlarının doğuda köyün yaklaşık 1 kilometre doğusuna kadar uzandığı belirlenmiştir.

Burada yapılan kazılarda çok sayıda mozaik ve tarihi eser ortaya çıkarılmış, bunlar Gaziantep Müzesi’ne taşınmıştır.

1996 ile 1998 yılları arasında yapılan ve bütünüyle ele alınan Zeugma kurtarma çalışmalarında, Roma ve Bizans evleri, blok kesme taşlarla örülmüş kanalizasyon sistemi ve bir zeytinyağı atölyesi açığa çıkarılmıştır.

Zeugma kazılarından çıkarılan mozaikler 2011 yılında açılan Zeugma Mozaik Müzesi’ne taşınmışlardır. Bu müzenin ilgi odağı, Çingene Kızı isimli mozaiktir ve dünyaca ilgi gösterilmektedir.

Zeugma'da yapılacak kazıların daha yıllarca devam edeceği sanılmaktadır. Bugün su altında kalmayan büyük bölümünde ve hala toprağın 3-4 metre altında, sütunlu caddeler, villalar, hamam, agora, tiyatro ve tapınak gibi eserler bulunmaktadır.

En Son Yazılanlar